2026 Dünya Kupası'nın finans bilançosu: Kim kazandı, kim kaybetti?

---

---

Genişleyen turnuva formatıyla Dünya Kupası'nın ekonomik hacmi rekor seviyelere ulaştı. FIFA ve sponsorlar gelirlerini artırırken, yüksek bilet fiyatları ve beklenen turizm gelirlerinin oluşmaması bazı kesimleri kaybedenler arasına taşıdı

Bu Dünya Kupası, bugüne kadarki en büyük turnuva oldu. Turnuvaya daha fazla ülkenin katılması ve daha fazla maç oynanması, karşılaşmaları izleyen kişi sayısını artırırken gelir elde etmek için de daha fazla fırsat yarattı. Sahanın içinde futbolun yıldızları tarihe geçen anlara imza atarken, sahanın dışında milyarlarca dolarlık ekonomik hareketlilik oluştu.

BBC'ye göre,

FIFA – Kazanan

Dünya futbolunun yönetim organı FIFA'nın Dünya Kupası'ndan elde ettiği gelir astronomik seviyelere ulaşıyor. FIFA, Katar'da düzenlenen 2022 Dünya Kupası'ndan rekor düzeyde 7,6 milyar dolar (5,6 milyar sterlin) gelir elde etti. ABD, Kanada ve Meksika'nın ev sahipliğinde düzenlenen ve 48 takımın mücadele ettiği 2026 Dünya Kupası'nın bu rakamı aşması bekleniyor.

Deutsche Bank Research Kıdemli Stratejisti Marion Laboure, dört yıllık dönemde FIFA'nın gelirlerinin 13 milyar dolara yaklaştığını belirterek, FIFA'nın "hiç kuşkusuz" turnuvanın en büyük kazananı olduğunu söylüyor.

FIFA'nın gelirleri yayın hakları, lisans anlaşmaları, ağırlama hizmetleri, sponsorluk anlaşmaları ve bilet satışlarından oluşuyor.

Laboure, "FIFA ayrıca resmi ikinci el bilet satış platformunu da devreye aldı ve hem alıcıdan hem de satıcıdan yüzde 15 komisyon almaya başladı" diyor.

FIFA'nın gelecekte turnuvayı 64 takıma çıkarmayı değerlendirmesiyle birlikte, Çin ve Hindistan gibi ülkelerin de katılımıyla milyarlarca yeni izleyicinin sisteme dahil olması ve gelirlerin daha da artması bekleniyor.

Taraftarlar – Kaybeden

Dünya Kupası birçok taraftar için hayat boyu unutulmayacak bir deneyim olsa da, mali açıdan oldukça pahalıya mal oldu.

Özellikle bilet fiyatlarının yüksekliği ve FIFA'nın talebin arttığı dönemlerde fiyatları yükselten dinamik fiyatlandırma sistemi yoğun eleştiri aldı.

ABD Başkanı Donald Trump bile, ülkesinin Paraguay ile oynadığı açılış maçının biletlerinin bin dolara kadar çıkmasıyla ilgili soruya, "Ben o parayı vermezdim" yanıtını verdi.

New Jersey'deki MetLife Stadı'nda oynanacak final maçının resmi bilet fiyatı 32 bin 970 dolar olarak belirlenirken, yeniden satış platformlarında bazı biletler 2 milyon doların üzerinde fiyatlarla listelendi.

FIFA Başkanı Gianni Infantino ise bilet fiyatlarını savunarak bunların ABD'deki diğer büyük spor organizasyonlarıyla benzer seviyede olduğunu söyledi.

Taraftarlar yalnızca bilet fiyatları nedeniyle değil, ulaşım, yiyecek-içecek ve konaklama maliyetleri nedeniyle de yüksek harcamalar yapmak zorunda kaldı.

En çok tepki çeken örneklerden biri New Jersey Transit tren ücretleri oldu. MetLife Stadı'na yaklaşık 30 dakikalık tren yolculuğunun gidiş-dönüş ücreti normalde 12,90 dolar iken turnuva süresince 150 dolara çıkarıldı. Gelen yoğun tepkilerin ardından fiyatlar düşürüldü ancak yine de normal seviyelerin üzerinde kaldı.

Yayıncılar ve sponsorlar – Kazanan

Yayın kuruluşları Dünya Kupası'nın yayın hakları için milyarlarca dolar ödemiş olsa da, yüksek izlenme oranları ve reklamverenlerin yoğun ilgisi sayesinde önemli gelir elde etmeleri bekleniyor.

FIFA bu Dünya Kupası'nda oyuncuların sıvı takviyesi yapabilmesi için "hidrasyon molaları" uygulamasını hayata geçirdi. Gianni Infantino bu kararın "tamamen sportif nedenlerle" alındığını ve FIFA'ya ek gelir sağlamadığını söyledi.

Ancak oyuncuların yaklaşık 90 saniye süren bu molaları, özellikle ABD'de reklam yayınlamak isteyen yayıncılar ve sponsorlar için yeni ticari fırsatlar yarattı. Amerikan sporlarında reklam araları uzun süredir yayın modelinin önemli bir parçası olarak görülüyor.

ABD'de yayın hakları için yaklaşık 485 milyon dolar ödediği bildirilen Fox Sports, hidrasyon molalarını bir markanın sponsorluğunda yayınladı.

Uzmanlara göre Fox'ta yayınlanan 30 saniyelik ortalama Dünya Kupası reklamının bedeli 200 bin ila 300 bin dolar arasında değişirken, ABD'nin oynadığı maçlar ile turnuvanın son aşamalarında bu rakam 750 bin dolara kadar yükseldi.

Bu durum yalnızca ABD'deki hidrasyon molası reklamlarından yaklaşık 250 milyon dolar gelir elde edilebileceği yönünde değerlendirmelere yol açarken, uygulamanın kalıcı hale geleceği yönündeki beklentileri de güçlendirdi.

Laboure, "Hidrasyon molaları tamamen reklam alanı oluşturuyor. Bunun kaldırılmasına çok şaşırırım. Genişletilmiş format da kalacak çünkü ölçek artık FIFA'nın iş modelinin temelini oluşturuyor" ifadelerini kullandı.

İngiltere'de BBC ve ITV üzerinden maçları izleyen taraftarlar ise bu reklamlardan etkilenmedi. BBC reklam yayınlamazken, ITV'nin reklam süresi ülkenin yayın düzenlemeleriyle sınırlandırılıyor.

Dünya Kupası'nın resmi sponsorları organizasyonla isimlerini ilişkilendirebilmek için çok yüksek bedeller ödüyor. Adidas ve Coca-Cola gibi markalar turnuva boyunca yoğun görünürlük elde etti.

Alman spor giyim markası Adidas, Lamine Yamal, Jude Bellingham ve Lionel Messi'nin yer aldığı "Backyard Legends" reklam kampanyası için yaklaşık 50 milyon sterlin harcayarak ezeli rakibi Nike ile rekabetini sürdürdü.

Buna karşın FIFA'nın resmi sponsor olmayan markaların görünürlüğünü azaltma çabaları bazı şirketlere de dolaylı fayda sağladı. Örneğin San Francisco'daki Levi's Stadı'nın dışında bulunan Levi's logosunun üzeri kapatıldı.

David Beckham – Kazanan

Adidas'ın ana reklam filminde Sir David Beckham'ın yapay zekâ ile oluşturulmuş bir versiyonu da yer aldı. Beckham'ın çekimlere bizzat katılacak zamanı olmadığı değerlendiriliyor.

İngiltere'nin ilk milyarder sporcusu olan Beckham, Home Depot'tan Bank of America'ya kadar çok sayıda reklam kampanyasında yer almayı sürdürüyor.

Futbolu bırakmasının üzerinden on yılı aşkın süre geçmesine rağmen Beckham, ABD futbolunun en önemli yüzlerinden biri olmayı sürdürüyor. Ortaklarından biri olduğu Inter Miami'nin, 1,45 milyar dolarlık değeriyle Major League Soccer'ın en değerli kulübü olduğu tahmin ediliyor.

Beckham sahada Dünya Kupası'nı kazanamamış olabilir ancak ticari açıdan büyük başarı elde ettiği değerlendiriliyor.

Ev sahibi şehirler – Kaybeden

ABD, Kanada ve Meksika'daki 16 ev sahibi şehir, turnuva boyunca çok sayıda taraftarı ve turisti ağırlayarak oteller, restoranlar ve yerel işletmelere hareketlilik kazandırdı.

Ancak uzmanlar, kısa vadeli canlanmaya rağmen uzun vadeli ekonomik katkının oldukça sınırlı olduğunu belirtiyor.

FIFA, turnuvanın küresel ekonomiye yaklaşık 41 milyar dolar katkı sağlayacağını, bunun 17 milyar dolarının ABD ekonomisine yansıyacağını ve çoğu konaklama ile hizmet sektöründe olmak üzere 185 bin kişilik istihdam oluşturacağını tahmin ediyor.

Oxford Üniversitesi'nde yönetim uygulamaları alanında araştırmacı ve Oxford Global Projects Üst Yöneticisi (CEO) Alexander Budzier ise bu ölçekteki spor organizasyonlarının uzun vadeli ekonomik fayda sağlamadığını savunuyor.

Budzier'e göre birçok kişi turnuva dönemindeki yoğunluktan kaçınmayı tercih ettiği için ev sahibi şehirlerde normal turist sayısı düşüyor.

İşe alımlarda geçici artış yaşansa da bunun büyük bölümü düşük ücretli hizmet sektörü işlerinden oluşuyor.

Budzier, "İş yaratıyor ama servet yaratmıyor" değerlendirmesinde bulunuyor.

Resmi verilere göre ABD'de barlar ve restoranlarda işe alımlar turnuva öncesinde mayıs ayında arttı ancak bu hareketlilik kısa sürdü.

Budzier, ev sahipliğinin gerçekten anlamlı ekonomik faydasının ancak büyük kentsel dönüşüm projeleriyle mümkün olabileceğini belirtiyor. Buna örnek olarak Londra'nın 2012 Olimpiyatları sonrasında Stratford bölgesinde gerçekleştirilen dönüşümü gösteriyor.

Ancak 2026 Dünya Kupası'nda büyük ölçüde mevcut statlar, oteller, antrenman tesisleri ve ulaşım altyapısı kullanıldığı için altyapı yatırımlarından kaynaklanacak önemli bir ekonomik fayda beklenmiyor.

Oteller – Kaybeden

Turnuva öncesinde beklenen otel talebi gerçekleşmedi. Sektör temsilcileri, ev sahibi şehirlerde bu yıl rezervasyonların geçen yılın gerisinde kaldığını bildiriyor.

British Columbia Oteller Birliği, Vancouver'ın Kanada'da yedi maça ev sahipliği yapmasına rağmen haziran ve temmuz aylarındaki rezervasyonların önceki yılların gerisinde seyrettiğini açıkladı.

Birlik, bu tür turnuvaların 40 gün boyunca kesintisiz doluluk yaratmadığını, talebin yalnızca belirli maç tarihlerinde yoğunlaştığını belirtti.

ABD'deki otel işletmecileri de turnuva öncesindeki beklentilerin karşılanmadığını ifade etti.

Amerikan Otel ve Konaklama Birliği (AHLA), FIFA'yı kendi kullanımı için gereğinden fazla otel odasını önceden bloke ederek yapay talep oluşturmakla suçladı. FIFA ise bu suçlamayı kabul etmedi.

Marion Laboure, benzer durumun 1998 Dünya Kupası sırasında Fransa'da da yaşandığını söyledi.

Laboure, "Nisan ayı itibarıyla ABD'deki otel işletmecilerinin yüzde 80'i rezervasyonların beklentilerin altında seyrettiğini belirtti. New York'taki otel işletmecilerinin üçte ikisi beklenenden daha düşük talep gördüğünü ifade ederken, Seattle'da bu oran yüzde 80'e yaklaştı ve birçok işletmeci turnuvayı 'beklenen etkiyi yaratmayan bir organizasyon' olarak nitelendirdi" dedi.

Bahis şirketleri – Kazanan

Finans kuruluşu Macquarie'ye göre 2026 Dünya Kupası, tüm zamanların en büyük bahis organizasyonu olma yolunda ilerliyor.

Şirket, turnuva boyunca toplam bahis hacminin 50 milyar dolara ulaşacağını, maç başına ortalama 500 milyon dolar bahis oynanacağını öngörüyor.

Bu artışın temel nedeni, takım sayısının genişlemesiyle maç sayısının 2022'deki 64 karşılaşmadan 100'ün üzerine çıkması.

Paddy Power, Betfair ve Sky Bet'in sahibi olan Flutter Entertainment ise özellikle ABD ve Brezilya'daki büyümenin etkisiyle toplam bahis hacminin önceki Dünya Kupası'nın iki katına çıkacağını tahmin ediyor.

Macquarie analisti Chad Beynon, maç sırasında oynanan canlı bahislerin artık maç öncesi yapılan geleneksel bahislerin önüne geçtiğini belirtiyor.

Beynon, "Artık mesele sahada olan bitene anlık tepki vererek tahminleri değiştirmek. Eskiden ise insanlar maçı başlamadan önce bahis yapar, sonra sadece sonucu beklerdi" diyor.

ABD'de spor bahisleri halen görece yeni bir sektör olarak görülüyor. 2018 yılına kadar spor bahisleri yalnızca Las Vegas'ın bulunduğu Nevada eyaletinde yasaldı. Ancak ABD Yüksek Mahkemesi'nin kararı sonrasında birçok eyalet spor bahislerini yasallaştırdı.

Bununla birlikte Kaliforniya ve Teksas gibi bazı eyaletlerde spor bahisleri hâlâ yasak. Bu bölgelerde ise kumar kapsamında değerlendirilmeyen ve kullanıcıların spor karşılaşmalarına tahmin üzerinden işlem yapmasına imkan tanıyan "prediction market" (tahmin piyasaları) hızla büyüyen milyar dolarlık bir sektör haline geldi. Özellikle genç erkekler arasında popüler olan bu platformlar sayesinde kullanıcılar, yaşadıkları eyalette spor bahisleri yasak olsa bile spor organizasyonları üzerine işlem yapabiliyor.