40 yıllık manevi kızını 48 yaşında evlat edindi! Hukuken nasıl mümkün oldu? 'Bu karar 3 şarta bağlı'

---

---

Usta sanatçı Mehmet Güreli’nin, 40 yıllık manevi kızı Görkem Yeltan’ı 48 yaşında resmen evlat edinmesi kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Peki, Türkiye’de 40 yaş üstü bir yetişkin hukuken nasıl evlat edinilebilir? Miras hakları, eş rızası ve soyadı süreci nasıl işliyor? Merak edilen tüm hukuki detayları Avukat Mehmet Genç anlattı.

ELİF BAYRAM ARINMIŞelif.bayram@posta.com.trSanat dünyası geçtiğimiz günlerde emsalsiz bir hukuki karara tanıklık etti. Usta müzisyen ve yazar Mehmet Güreli, 40 yıllık manevi kızı olan 48 yaşındaki oyuncu ve yazar Görkem Yeltan’ı resmen evlat edindi. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran bu gelişme, akıllara tek bir soruyu getirdi: “Sadece bebekler ya da küçük çocuklar mı evlat edinilebilir, 40 yaş üstü bir yetişkin hukuken nasıl evlat edinilir?” Konu hakkında merak edilenleri Avukat Mehmet Genç'e sorduk.

ELİF BAYRAM ARINMIŞ

elif.bayram@posta.com.tr

Sanat dünyası geçtiğimiz günlerde emsalsiz bir hukuki karara tanıklık etti. Usta müzisyen ve yazar Mehmet Güreli, 40 yıllık manevi kızı olan 48 yaşındaki oyuncu ve yazar Görkem Yeltan’ı resmen evlat edindi. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran bu gelişme, akıllara tek bir soruyu getirdi: “Sadece bebekler ya da küçük çocuklar mı evlat edinilebilir, 40 yaş üstü bir yetişkin hukuken nasıl evlat edinilir?” Konu hakkında merak edilenleri Avukat Mehmet Genç'e sorduk.

Kamuoyunda evlat edinme denildiğinde genellikle Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde yürütülen ve bebeklik ya da çocukluk dönemini kapsayan süreçler akla geliyor. Ancak Mehmet Güreli ve Görkem Yeltan örneğinde olduğu gibi, ergin (reşit) kişilerin de evlat edinilmesi Türk hukukunda mümkün. Üstelik bu işlem, kanundaki bir boşluktan yararlanılarak yapılan istisnai bir yol değil; Türk Medeni Kanunu’nun 313. maddesinde açıkça düzenlenen yasal bir hak.Peki, yetişkin evlat edinme süreci arkasında hangi hukuki dinamikleri barındırıyor? İki yetişkin istediği an aralarında soybağı kurabilir mi, yoksa kanun koyucu bu kapıyı belli şartlara mı bağladı?

Kamuoyunda evlat edinme denildiğinde genellikle Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde yürütülen ve bebeklik ya da çocukluk dönemini kapsayan süreçler akla geliyor. Ancak Mehmet Güreli ve Görkem Yeltan örneğinde olduğu gibi, ergin (reşit) kişilerin de evlat edinilmesi Türk hukukunda mümkün. Üstelik bu işlem, kanundaki bir boşluktan yararlanılarak yapılan istisnai bir yol değil; Türk Medeni Kanunu’nun 313. maddesinde açıkça düzenlenen yasal bir hak.

Peki, yetişkin evlat edinme süreci arkasında hangi hukuki dinamikleri barındırıyor? İki yetişkin istediği an aralarında soybağı kurabilir mi, yoksa kanun koyucu bu kapıyı belli şartlara mı bağladı?

HER İSTEYEN YETİŞKİN EVLAT EDİNİLEBİLİR Mİ? Türk hukukunda “iki yetişkin anlaştı ve birbirini evlat edindi” gibi serbest bir kural bulunmuyor. Kanun koyucu bu müesseseyi oldukça sıkı şartlara bağlamış durumda. Ergin bir kişinin evlat edinilebilmesi için öncelikle kanunda sayılan üç alternatif durumdan en az birinin gerçekleşmiş olması gerekiyor:- Evlat edinilenin bedensel veya zihinsel engeli sebebiyle sürekli yardıma muhtaç olması ve en az 5 yıldan beri evlat edinen tarafından bakılıp gözetilmesi,- Evlat edinilenin küçükken en az 5 yıl süreyle evlat edinen tarafından bakılıp gözetilmiş ve eğitilmiş olması,- Diğer haklı sebeplerin bulunması ve evlat edinilenin en az 5 yıldan beri evlat edinenle aile hâlinde birlikte yaşaması.Avukat Mehmet Genç'e göre maddelerin ortak paydası, taraflar arasında yıllara yayılmış ve fiilen yaşanmış bir bakım veya aile ilişkisinin bulunması. Yani mahkeme sıfırdan bir aile bağı kurmuyor; aksine, zaten onlarca yıldır fiilen var olan bir tablonun hukuki tescilini yapıyor.

Türk hukukunda “iki yetişkin anlaştı ve birbirini evlat edindi” gibi serbest bir kural bulunmuyor. Kanun koyucu bu müesseseyi oldukça sıkı şartlara bağlamış durumda. Ergin bir kişinin evlat edinilebilmesi için öncelikle kanunda sayılan üç alternatif durumdan en az birinin gerçekleşmiş olması gerekiyor:

- Evlat edinilenin bedensel veya zihinsel engeli sebebiyle sürekli yardıma muhtaç olması ve en az 5 yıldan beri evlat edinen tarafından bakılıp gözetilmesi,

- Evlat edinilenin küçükken en az 5 yıl süreyle evlat edinen tarafından bakılıp gözetilmiş ve eğitilmiş olması,

- Diğer haklı sebeplerin bulunması ve evlat edinilenin en az 5 yıldan beri evlat edinenle aile hâlinde birlikte yaşaması.

Avukat Mehmet Genç'e göre maddelerin ortak paydası, taraflar arasında yıllara yayılmış ve fiilen yaşanmış bir bakım veya aile ilişkisinin bulunması. Yani mahkeme sıfırdan bir aile bağı kurmuyor; aksine, zaten onlarca yıldır fiilen var olan bir tablonun hukuki tescilini yapıyor.

MANEVİ BAĞ MAHKEMEDE NASIL İSPATLANIR? Hukuki açıdan bakıldığında, tek başına "manevi bağ" ya da "duygusal yakınlık" dava için yeterli bir şart değil. Mahkemelerin aradığı temel Unsur, kanunun aradığı somut yaşam koşullarının ispatlanması.Avukat Mehmet Genç, "Mehmet Güreli ve Görkem Yeltan davasında olduğu gibi 40 yıla uzanan ilişkilerde bu durum bir avantaja dönüşüyor. Çünkü bu kadar uzun bir süreç geride kaçınılmaz olarak yazılı ve kayıtlı izler bırakıyor. İstanbul Aile Mahkemesi’nde görülen bu tür dosyalarda mahkeme hakimi; nüfus ve adres kayıtlarından okul evraklarına, eski yazışmalardan fotoğraflara, bakım giderlerini gösteren banka kayıtlarından hastane refakat belgelerine ve sosyal inceleme raporlarına kadar geniş bir yelpazeyi inceliyor. Tanık beyanları dinlense de mahkemeler bu beyanların mutlaka belgesel delillerle desteklenmesini arıyor" dedi.

Hukuki açıdan bakıldığında, tek başına "manevi bağ" ya da "duygusal yakınlık" dava için yeterli bir şart değil. Mahkemelerin aradığı temel Unsur, kanunun aradığı somut yaşam koşullarının ispatlanması.

Avukat Mehmet Genç, "Mehmet Güreli ve Görkem Yeltan davasında olduğu gibi 40 yıla uzanan ilişkilerde bu durum bir avantaja dönüşüyor. Çünkü bu kadar uzun bir süreç geride kaçınılmaz olarak yazılı ve kayıtlı izler bırakıyor. İstanbul Aile Mahkemesi’nde görülen bu tür dosyalarda mahkeme hakimi; nüfus ve adres kayıtlarından okul evraklarına, eski yazışmalardan fotoğraflara, bakım giderlerini gösteren banka kayıtlarından hastane refakat belgelerine ve sosyal inceleme raporlarına kadar geniş bir yelpazeyi inceliyor. Tanık beyanları dinlense de mahkemeler bu beyanların mutlaka belgesel delillerle desteklenmesini arıyor" dedi.

YAŞ FARKI, EŞ RIZASI VE ÇOCUKLARIN DURUMU Ergin evlat edinmenin, çocuk evlat edinmeye kıyasla çok belirgin farkları ve katı kuralları var:18 yaş farkı: Evlat edinen ile edinilen arasında en az 18 yaş farkı bulunması şart. (Mehmet Güreli ile Görkem Yeltan arasında yaklaşık 20 yaş fark bulunuyor.)Eşlerin rızası zorunlu: Evlat edinilecek yetişkin kişi evliyse, eşinin muvafakat vermesi kanuni bir zorunluluk. Nitekim kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Görkem Yeltan’ın eşi de bu talebe onay verdi.Altsoyun (öz çocukların) onayı: Eğer evlat edinen kişinin öz çocukları veya torunları varsa, onların da açık muvafakati gerekiyor.Biyolojik ailenin rızası gerekmiyor: Küçüklerin evlat edinilmesinde öz anne-babanın rızası aranırken, yetişkin evlat edinmede biyolojik ailenin onayı veya müdahalesi gerekmiyor.

Ergin evlat edinmenin, çocuk evlat edinmeye kıyasla çok belirgin farkları ve katı kuralları var:

18 yaş farkı:

Eşlerin rızası zorunlu:

Altsoyun (öz çocukların) onayı:

Biyolojik ailenin rızası gerekmiyor:

MİRAS ÇİFT TARAFLI İŞLİYOR, SOYADI SEÇİLEBİLİYOR Yetişkin evlat edinme kararının kesinleşmesiyle birlikte en merak edilen konulardan biri de miras ve soyadı hakları oluyor."Miras hukuku açısından; Türk hukuku "sınırlı evlat edinme" sistemini benimsediği için evlat edinilen kişi çift taraflı mirasçı olma hakkı kazanıyor" diyen Avukat Genç sözlerini şöyle sürdürdü: "Yani Görkem Yeltan, bu kararla birlikte Mehmet Güreli’nin birinci derece yasal mirasçısı (saklı paylı mirasçısı) olurken, aynı zamanda kendi biyolojik ailesindeki mirasçılık haklarını da aynen koruyor. Hatta ileride kendisi vefat ederse, kendi çocukları da halefiyet yoluyla Mehmet Güreli'ye mirasçı olabiliyor. Buna karşılık, kanun gereği evlat edinen kişi (Mehmet Güreli), evlat edindiği kişinin mirasına ortak olamıyor.Küçüklerin evlat edinilmesinde soyadı kendiliğinden değişirken, yetişkinlerde durum tamamen tercihe bağlı. Kişi isterse mevcut soyadını koruyabiliyor, isterse evlat edinenin soyadını alabiliyor. Ayrıca 2024 yılında yapılan güncel bir kanun değişikliği sayesinde, yetişkin evlatlıklar dilerlerse nüfus kütüğündeki anne/baba adı hanesine de evlat edinen kişinin adını yazdırabiliyor."

Yetişkin evlat edinme kararının kesinleşmesiyle birlikte en merak edilen konulardan biri de miras ve soyadı hakları oluyor.

"Miras hukuku açısından; Türk hukuku "sınırlı evlat edinme" sistemini benimsediği için evlat edinilen kişi çift taraflı mirasçı olma hakkı kazanıyor" diyen Avukat Genç sözlerini şöyle sürdürdü: "Yani Görkem Yeltan, bu kararla birlikte Mehmet Güreli’nin birinci derece yasal mirasçısı (saklı paylı mirasçısı) olurken, aynı zamanda kendi biyolojik ailesindeki mirasçılık haklarını da aynen koruyor. Hatta ileride kendisi vefat ederse, kendi çocukları da halefiyet yoluyla Mehmet Güreli'ye mirasçı olabiliyor. Buna karşılık, kanun gereği evlat edinen kişi (Mehmet Güreli), evlat edindiği kişinin mirasına ortak olamıyor.

Küçüklerin evlat edinilmesinde soyadı kendiliğinden değişirken, yetişkinlerde durum tamamen tercihe bağlı. Kişi isterse mevcut soyadını koruyabiliyor, isterse evlat edinenin soyadını alabiliyor. Ayrıca 2024 yılında yapılan güncel bir kanun değişikliği sayesinde, yetişkin evlatlıklar dilerlerse nüfus kütüğündeki anne/baba adı hanesine de evlat edinen kişinin adını yazdırabiliyor."

GERİ DÖNÜŞÜ VAR MI? Avukat Mehmet Genç'e göre kamuoyunda nadir görülen ve Adalet Bakanlığı istatistiklerinde ayrı bir kalem olarak tutulmayacak kadar az rastlanan ergin evlat edinme kararlarına son derece bağlayıcı. Boşanma davalarında olduğu gibi tarafların anlaşarak "evlatlıktan çıkması" veya sözleşmeyi feshetmesi hukuken mümkün değil. Ancak yasal olarak alınması gereken bir rıza alınmamışsa veya esasa ilişkin büyük bir usulsüzlük varsa, ilgili kişiler veya Cumhuriyet Savcısı tarafından kararın iptali için dava açılabiliyor.

Avukat Mehmet Genç'e göre kamuoyunda nadir görülen ve Adalet Bakanlığı istatistiklerinde ayrı bir kalem olarak tutulmayacak kadar az rastlanan ergin evlat edinme kararlarına son derece bağlayıcı. Boşanma davalarında olduğu gibi tarafların anlaşarak "evlatlıktan çıkması" veya sözleşmeyi feshetmesi hukuken mümkün değil. Ancak yasal olarak alınması gereken bir rıza alınmamışsa veya esasa ilişkin büyük bir usulsüzlük varsa, ilgili kişiler veya Cumhuriyet Savcısı tarafından kararın iptali için dava açılabiliyor.

Mehmet Güreli ve Görkem Yeltan cephesinde ise yarım asra yaklaşan o güçlü manevi bağ, mahkeme kararıyla birlikte resmiyet kazanmış ve Türk hukuk tarihine geçen "aile" hikayelerinden biri olarak yerini almış oldu.

Mehmet Güreli ve Görkem Yeltan cephesinde ise yarım asra yaklaşan o güçlü manevi bağ, mahkeme kararıyla birlikte resmiyet kazanmış ve Türk hukuk tarihine geçen "aile" hikayelerinden biri olarak yerini almış oldu.