ABD-İran savaşının arabuluculuk bedeli: Pakistan, Washington'dan 10 milyar dolar talep etti

---

---

İran savaşı müzakerelerindeki diplomasisini ekonomik avantaja dönüştürmek isteyen Pakistan, ABD'den 10 milyar dolarlık finansal destek paketi talep etti. 5 yıl vadeli döviz destek hattı onaylanırsa, rupideki değer kaybını önleyecek ve ülkenin IMF'ye olan bağımlılığını azaltacak

Reuters'ın haberine göre Pakistan, Güney Asya'nın sıkıntı içindeki ekonomisine can suyu olabilecek 10 milyar dolarlık bir döviz istikrar desteği sağlaması için ABD'ye başvurdu.

İlk kez duyurulan bu talep, Pakistan'ın İran savaşı üzerindeki müzakerelerde üstlendiği arabuluculuk rolünün ardından geldi. Bu diplomasi hamlesi ülkenin uluslararası alandaki profilini yükseltirken, Washington ve diğer ortaklardan ekonomik çıkar sağlayabileceği yönündeki beklentileri de artırdı.

İslamabad yönetimi, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'e ilettiği talepte, ABD ile Pakistan hükümeti arasında 5 yıla kadar vadeli 10 milyar dolar değerinde İkili Döviz İstikrar Destek Kolaylığı oluşturulmasını istedi.

Söz konusu finansman imkanı onaylandığı takdirde; İslamabad'ın IMF programı doğrultusunda sıkı maliye ve para politikaları uyguladığı bir dönemde Pakistan'ın rezervlerini takviye edecek, rupi üzerindeki baskıyı hafifletecek ve çok taraflı finansman mekanizmalarına olan bağımlılığını azaltacak.

ABD Hazine Bakanlığı konuya ilişkin açıklama yapmaktan kaçındı. Pakistan Maliye Bakanlığı da Asya mesai saatleri dışında yapılan yorum taleplerine yanıt vermedi.

Washington’da kritik görüşme

Pakistan Maliye Bakanı Muhammed Aurangzeb, Salı günü Washington'da Bessent ile bir araya geldi.

Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, ülke ekonomisinin bölgesel jeopolitik gelişmelere karşı hassasiyetinin görüşmede dile getirildiği belirtilse de resmi metinde 10 milyar dolarlık talebe doğrudan yer verilmedi.

Açıklamada, "Senatör Aurangzeb, uluslararası sermaye piyasalarına erişimin iyileştirilmesi, daha yüksek döviz rezervleri ve artırılmış egemen kredi derecelendirmeleriyle desteklenen Pakistan'ın piyasaya açılma yol haritası için ABD'den daha fazla destek talep etmiştir" ifadeleri yer aldı.

Açıklamada ayrıca, her iki tarafın ikili ekonomik iş birliğini derinleştirme, ABD yatırımlarını artırma ve stratejik projeleri ilerletme konusundaki kararlılıklarını yineledikleri vurgulandı.

Pakistan, siyasi açıdan halk nezdinde tepki çeken vergi artışlarını, harcama kısıntılarını ve reformları zorunlu kılan 7 milyar dolarlık IMF disiplini altında kalmaya devam ediyor.

Nadir kullanılan bir mekanizma

ABD Hazine Bakanlığı'nın sunduğu Döviz İstikrar Kolaylığı, rezervleri desteklemek ve para birimlerini dengelemek amacıyla dolar, swap veya garanti sağlayan nadir koruma mekanizmalarından biri.

Bu imkan, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) bazı büyük merkez bankalarıyla sahip olduğu ve finansal istikrarı desteklemek için ABD doları sağlayan kalıcı standing swap hatlarından farklı.

2025 yılındaki Arjantin paketi, Meksika'nın 1940'lara dayanan ve şu anda 9 milyar dolar büyüklüğe ulaşan uzun süreli swap hattı hariç tutulduğunda, 2002'deki Uruguay paketinden bu yana yabancı bir hükümete yönelik ilk yeni ABD Hazine İstikrar Kolaylığı operasyonu olmuştu.

Pakistan, 2023 yılında 3 milyar dolarlık IMF stand-by anlaşmasıyla temerrüde düşmekten son anda kurtulmuş, daha sonra 7 milyar dolarlık Genişletilmiş Fon Kolaylığı ve iklim değişikliği ile doğal afetlere karşı dayanıklılığını artırmak için 1,3 milyar dolarlık ayrı bir kredi temin etmişti.

Pakistan'ın rezervleri halen Çin ve Suudi Arabistan'dan gelen resmi finansman, borç ötelemeleri ve mevduatlara bağımlı durumda.

Bu durum İslamabad'ı ikili desteklerdeki değişimlere ve IMF ödeme gecikmelerine karşı kırılgan bırakmakta.

Söz konusu hassasiyet nisan ayında Pakistan'ın rezervlerinin beşte birine denk gelen yaklaşık 3,5 milyar doları Birleşik Arap Emirlikleri'ne geri ödemesi ve Suudi Arabistan'ın 3 milyar dolarlık yeni bir destek sağlamasıyla bir kez daha ortaya çıkmıştı.

Pakistan Merkez Bankası, Ocak ayında yaptığı açıklamada rezervlerin 2026 sonuna kadar 20 milyar dolara ulaşarak 2021 rekoruna yaklaşabileceğini bildirmişti.

Pakistan-ABD yakınlaşması

ABD'nin sağlayacağı bir döviz istikrar desteği, hem bir likidite güvencesi hem de siyasi bir sinyal olarak ağırlık taşıyacak; rezervler ve Rupi üzerindeki baskıyı hafifletirken Güney Asya ülkesinin IMF dilimlerine ve geçici kurtarma paketlerine olan bağımlılığını azaltacak.

IMF destekli reformlar ekonomiyi dengeledi ancak yüksek vergiler, harcama kısıntıları ve kalkınma ya da sosyal yardım harcamaları için sınırlı alan kalması gibi siyasi bedeller doğurdu.

Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Nisan ayında yaptığı değerlendirmede Pakistan'ın IMF programına uyumunun ülkenin finansman kapasitesini desteklediğini, yeniden oluşturulan döviz tamponlarının ise Orta Doğu'daki çatışmalardan kaynaklanan ekonomik şoklara karşı bir kalkan sağladığını belirtmişti.

Ancak derin kısıtlamalar devam ediyor. Fitch, yükselen enerji maliyetlerinin ve olası tedarik kesintilerinin ülkenin döviz rezervlerini hızla eritebileceği konusunda uyardı.

Tekrarlayan dış krizler, politika belirsizliği, güvenlik riskleri, geçmişteki kâr transferi kısıtlamaları ve dar ihracat tabanı nedeniyle Pakistan'a yönelik doğrudan yabancı yatırımlar zayıf kalmayı sürdürürken, ülkenin kredi notu spekülatif seviyelerde kalmaya devam ediyor. Bu durum borçlanma maliyetlerini yüksek tutarken piyasa erişimini de kısıtlıyor.

Pakistan, kripto para, gayrimenkul ve madencilik alanlarını kapsayan ekonomik iş birliğiyle Trump yönetimiyle olan ilişkilerini bu sorunları çözmek için kullanmaya çalıştı.

Pakistan, Başkan Donald Trump'ın ailesinin ana kripto işi olan World Liberty Financial'ın bir iştiraki ile sınır ötesi ödemeler için bir stablecoin anlaşması imzaladı.

Ülke ayrıca, New York'ta bulunan ve mülkiyeti Pakistan Uluslararası Havayolları'na ait olan kapalı Roosevelt Oteli'ni ABD hükümetiyle yeniden geliştirmek için bir mutabakat zaptı yürütmekte ve ABD İhracat-İthalat Bankası'nın (EXIM) 1,25 milyar dolarlık finansman açıkladığı Reko Diq dahil olmak üzere ABD'li madencilik yatırımlarını çekmeyi hedeflemekte.