ASGARİ ÜCRETTE KÖKLÜ DEĞİŞİM! Milyonları ilgilendiren yeni model gündemde: Maaşlar illere göre mi belirlenecek? Avantaj sağlayacak mı?

---

---

Türkiye'de yeniden gündeme gelen bölgesel asgari ücret modeli, çalışma hayatında yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Uzmanlar, olası uygulamanın ekonomi, istihdam ve yatırım dengesi üzerinde önemli etkiler doğurabileceğine dikkat çekiyor. İşte merak edilen tüm detaylar...

Türkiye'de uzun yıllardır zaman zaman gündeme gelen bölgesel asgari ücret modeli, ekonomi çevrelerinde yeniden tartışılıyor. Tek tip asgari ücret yerine, illerin veya bölgelerin ekonomik gelişmişlik düzeyi ile yaşam maliyetine göre farklı asgari ücret belirlenmesini öngören modelin, istihdamdan gelir dağılımına kadar birçok alanda etkileri olabileceği değerlendiriliyor.

 

BÖLGESEL ASGARİ ÜCRET NEDİR?Mevcut uygulamada Türkiye genelinde tek bir asgari ücret geçerli olurken, bölgesel asgari ücret modelinde ücretlerin; yaşam maliyeti, kira seviyeleri, iş gücü piyasası, istihdam oranları ve bölgesel ekonomik koşullar dikkate alınarak belirlenmesi öneriliyor. Böylece her bölge için farklı bir asgari ücret belirlenmesi hedefleniyor.

DESTEKLEYENLER NE DİYOR?Modeli savunanlar, özellikle işveren maliyetlerinin yüksek olduğu ve işsizliğin fazla görüldüğü bölgelerde farklı ücret uygulamasının yatırımları teşvik edebileceğini ve yeni istihdam oluşturabileceğini belirtiyor. Ayrıca, bölgesel ekonomik farklılıkların ücret politikalarına da yansıtılmasının daha dengeli bir iş gücü piyasası oluşturabileceği ifade ediliyor.

ELEŞTİRİLER NELER?Sendikalar ve bazı çalışma ekonomisi uzmanları ise aynı işi yapan çalışanların farklı ücret almasının gelir adaletini zedeleyebileceğini savunuyor. Eleştirilere göre bölgesel asgari ücret uygulaması, düşük gelirli bölgelerde ücretlerin daha da baskılanmasına ve bölgeler arasındaki gelir farkının artmasına neden olabilir.

TÜRKİYE'DE DAHA ÖNCE UYGULANDI MI?Akademik çalışmalara göre Türkiye'de 1967-1974 yılları arasında bölgesel asgari ücret uygulaması bulunuyordu. Daha sonra ülke genelinde tek tip asgari ücret sistemine geçildi. Günümüzde ise ABD, Kanada, Japonya, Çin ve Portekiz gibi bazı ülkelerde farklı bölgesel ücret modelleri uygulanıyor.

RESMİ BİR ÇALIŞMA VAR MI?Ekonomi alanında hazırlanan akademik araştırmalarda Türkiye'nin sosyoekonomik yapısı dikkate alınarak üç veya dört farklı ücret bölgesi oluşturulabileceğine ilişkin modellemeler yer alıyor. Ancak bu çalışmaların akademik nitelikte olduğu, herhangi bir resmi düzenleme veya hükümet kararı anlamına gelmediği vurgulanıyor.

YASAL DÜZENLEME GEREKİYORTürkiye'de halen bölgesel asgari ücret uygulamasına ilişkin yürürlükte olan bir yasal düzenleme bulunmuyor. Böyle bir sisteme geçilebilmesi için ilgili kanunlarda değişiklik yapılması ve Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun yeni bir karar alması gerekiyor.

Bölgesel asgari ücret tartışmalarının, önümüzdeki dönemde çalışma hayatı ve ekonomi gündeminin önemli başlıklarından biri olmayı sürdürmesi bekleniyor.

NE GİBİ AVANTAJI OLUR?

Sosyal güvenlik müşaviri Murat Göktaş, bölgesel asgari ücret modelinin uzun yıllardır gündemde olduğunu ancak çeşitli nedenlerle hayata geçirilemediğini belirtti.

Son dönemde ekonomik koşullar ve iş gücü piyasasında yaşanan değişimlerle birlikte modelin yeniden tartışılmaya başlandığını ifade eden Göktaş, uygulamanın yatırım ve istihdam açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

İstanbul'da asgari ücretle çalışacak işçi bulmanın her geçen gün zorlaştığını, buna karşılık Anadolu'nun bazı illerinde aynı ücret düzeyinde çalışmak isteyen çok sayıda kişinin bulunduğunu dile getiren Göktaş, şu değerlendirmede bulundu:

"Bölgesel asgari ücret uygulamasına geçilmesi halinde, örneğin İstanbul'da daha yüksek, Anadolu'da ise daha düşük bir asgari ücret belirlenebilir. Bu durumda yüksek işçilik maliyetleri nedeniyle bazı işletmeler üretimlerini Anadolu'ya taşımayı tercih edebilir.

Böyle bir model, sanayinin belirli bölgelerde yoğunlaşmasını da azaltabilir. Bugün Türkiye'de sanayinin önemli bir bölümü Marmara Bölgesi'nde toplanmış durumda. Bölgesel ücret uygulamasıyla birlikte yatırımların farklı bölgelere yayılması teşvik edilebilir."