Avrupa'da kuraklık alarmı: Sanayi üretimi durdu, savaş gemileri ve kalıntılar ortaya çıktı

---

---

Avrupa'da etkisini sürdüren kuraklık, Ren ve Tuna nehirlerinde su seviyelerini rekor seviyelere düşürdü. Taşımacılığı ve sanayi üretimini sekteye uğratan kuraklık, enerji sektörünü de etkilerken, II. Dünya Savaşı'ndan kalma savaş gemileri ile Buzul Çağı'na ait mamut kalıntılarını gün yüzüne çıkardı

Avrupa'yı etkisi altına alan aşırı sıcaklar ve uzun süredir devam eden kuraklık, kıtanın en önemli nehirlerinden Ren ve Tuna'da su seviyelerini tarihi dip noktalara çekti.

Nehirlerdeki çekilme yalnızca ticaret ve sanayiyi olumsuz etkilemekle kalmadı, aynı zamanda II. Dünya Savaşı'ndan kalan savaş gemileri ile Buzul Çağı'ndan günümüze kalan yünlü mamut kalıntıları gibi onlarca yıldır su altında kalan tarihi izleri de ortaya çıkardı.

Ren Nehri'nde taşımacılık durma noktasında

Almanya'nın en önemli iç su taşımacılığı güzergahı olan Ren Nehri'nde referans su seviyesi 25 santimetreye kadar düştü. Bu seviye, 2018'de kaydedilen son sekiz yılın en düşük seviyesine eşit olurken, uzmanlar su seviyesinin daha da gerileyebileceği uyarısında bulunuyor.

Su seviyesinin düşmesi nedeniyle yük gemileri normal kapasitelerinin çok altında yük taşıyabiliyor. Aynı miktardaki yükün taşınabilmesi için daha fazla gemiye ihtiyaç duyulması taşımacılık maliyetlerini artırırken, bazı ekonomistler uzun süreli aksaklıkların Almanya'nın ekonomik büyümesini yaklaşık 0,2 puan aşağı çekebileceğini belirtiyor.

Deutsche Bank ekonomisti Marc Schattenberg, nehir taşımacılığındaki kısıtlamaların uzaması halinde baskının daha da artacağını söyledi. Schattenberg, taşınması gereken yük miktarının çok büyük olduğunu, bunların demiryolu veya karayoluna kaydırılmasının ise özellikle bazı önemli hatlarda devam eden inşaat çalışmaları nedeniyle oldukça zor olacağını ifade etti.

Almanya'da bu hafta hava sıcaklıkları yeniden 40 dereceye yaklaşırken, Federal Su Yolları ve Denizcilik İdaresi, bu yıl düşük su seviyelerinin alışılmadık derecede erken başladığını açıkladı. Geçen ay ise iklim değişikliğinin etkisiyle Avrupa kıtasında kaydedilen en sıcak haziran ayı yaşandı.

Dev şirketler üretimi azaltıyor

Ren Nehri kıyısında üretim yapan BASF, Covestro, Evonik ve Thyssenkrupp gibi sanayi şirketleri, düşük su seviyesi nedeniyle hammadde tedarikinde ve üretimde aksaklık riskiyle karşı karşıya bulunuyor.

BASF, Ludwigshafen tesisine yönelik hammadde tedarikinde aksaklık yaşanabileceğini ancak özel tasarlanmış gemiler kullanma veya yükleri alternatif ulaşım yöntemlerine yönlendirme seçeneklerine sahip olduklarını açıkladı.

Şirketin Üst Yöneticisi Markus Kamieth, bazı durumlarda mücbir sebep (force majeure) ilanları veya ürün kıtlıklarının yaşanmasının ihtimal dışı olmadığını belirterek, belirli hammaddelerde oluşabilecek tedarik sıkıntılarının entegre kimya tesislerinde zincirleme üretim sorunlarına yol açabileceğini söyledi.

BASF, buna rağmen 2018'deki kuraklığa kıyasla daha hazırlıklı olduğunu vurguladı. Şirket, o dönemde üretimini kısmak zorunda kalmış ve faaliyet kârında 250 milyon Euro kayıp yaşamıştı.

Covestro ise üretimin devamını sağlamak amacıyla haftalar öncesinden hammadde stoklarını artırdığını ve daha sığ sularda hareket edebilen gemileri kullanmaya başladığını açıkladı. Fakat şirket, bu önlemlerin her geminin daha az yük taşıması, daha fazla sefer yapılması ve yakıt tüketiminin artması nedeniyle maliyetleri yükselttiğini belirtti.

Almanya Ekonomi Bakanlığı ise şirketlerin son yıllarda daha büyük stoklar oluşturma, ilave depolama alanları kurma ve farklı ulaşım güzergahları kullanma gibi önlemler aldığını, bu nedenle olumsuz etkilerin önceki kurak dönemlere kıyasla daha sınırlı kalmasının beklendiğini bildirdi.

Kuraklık enerji sektörünü de vurdu

Avrupa'da nehirlerde yaşanan su kaybı, sanayi ve taşımacılığın yanı sıra enerji üretimini de tehdit etmeye başladı. Özellikle nükleer santrallerin reaktörlerini soğutmak için büyük miktarda nehir suyuna ihtiyaç duyması, düşük su seviyelerini kritik bir sorun haline getiriyor.

Macaristan hükümeti, Tuna Nehri'nde su seviyesinin rekor düzeyde düşmesi nedeniyle ülke elektriğinin yaklaşık yarısını sağlayan nükleer santralin önümüzdeki günlerde faaliyetlerini durdurmak zorunda kalabileceğini açıkladı. Hükümet, yaşanan durumu "eşi benzeri görülmemiş" olarak değerlendirirken, vatandaşlara özellikle akşam saatlerinde elektrik tüketimini azaltmaları çağrısında bulundu.

Benzer bir tablo Romanya'da da yaşanıyor. Tuna Nehri'nden aldığı suyla reaktörlerini soğutan Cernavodă Nükleer Santrali'nde iki reaktörden biri düşük su seviyesi nedeniyle devre dışı bırakıldı. Uzmanlar, sıcak hava dalgalarının ve kuraklığın devam etmesi halinde Avrupa'da enerji üretiminde daha fazla aksama yaşanabileceği, özellikle nehirlerden soğutma suyu sağlayan enerji tesislerinin risk altında olduğu uyarısında bulunuyor.

Tuna Nehri, II. Dünya Savaşı'nın izlerini yeniden ortaya çıkardı

Batık gemilerin hikâyesi, 80 yılı aşkın bir süre önce, II. Dünya Savaşı'nın son dönemine uzanıyor. 1944 sonbaharında Wehrmacht, karada ve suda ilerleyen Kızıl Ordu karşısında geri çekiliyordu. Hitler'in askerlerine, kullanılabilir hiçbir askeri teçhizatın düşman eline geçmemesi emri verilmişti. Bu emir, Avrupa'nın en uzun ikinci nehri olan Tuna'da görev yapan Kriegsmarine filosu için de geçerliydi. Bunun üzerine mürettebat, gemilerini Tuna Nehri'nde kasıtlı olarak batırdı.

Amaç, batık gemilerle nehir ulaşımını engelleyerek Kızıl Ordu'nun Tuna boyunca yukarı kesimlere ilerlemesini durdurmaktı. Savaş sırasında oluşturulan bu engel, aradan geçen onlarca yıla rağmen günümüzde de etkisini sürdürüyor.

Uzmanlar, Tuna'nın yaklaşık beş kilometrelik dar bölümünde toplam 200'e yakın batık gemi bulunduğunu tahmin ediyor. Bazı gemilerde hâlâ patlamamış mühimmat bulunması ise kurtarma çalışmalarını oldukça riskli hale getiriyor. Çalışmaların 2028 yılında tamamlanması hedefleniyor.

Bulgaristan'da Buzul Çağı'ndan kalan mamut kalıntıları bulundu

Tuna Nehri'ndeki çekilme Bulgaristan'da ise çok daha eski bir döneme ait izleri ortaya çıkardı. Rusçuk (Ruse) kentine bağlı Ryahovo köyünde yaşayan bir kişi tarafından fark edilen kemik parçalarının, Buzul Çağı'nda yaşamış genç bir yünlü mamuta ait olduğu değerlendiriliyor.

Uzmanlar şimdiye kadar çene kemiği, fildişi parçaları, kürek kemiğinin bir bölümü ve uyluk kemiğini tespit etti. Kalıntıların aynı hayvana ait olduğu düşünülürken, kemiklerin iyi korunmuş olması keşfi bilim dünyası açısından önemli kılıyor.

Bulunan hayvanın genç yaşta olduğu tahmin edilirken, kemiklerin koyu renkli olmasının uzun süre bataklık benzeri bir ortamda kalmış olabileceğine işaret ettiği belirtildi.

Nenov, kemiklerin iyi korunmuş olmasının ve önceki birçok keşfin aksine aynı noktada yoğunlaşmış şekilde bulunmasının önemli olduğunu vurgulayarak, bunun tüm kalıntıların aynı hayvana ait olduğunu gösterdiğini ifade etti. Araştırmacılar bölgede yeni aramalar yaparak başka mamut kalıntılarına ulaşmayı hedefliyor.

Uzmanlar, yünlü mamutların yaklaşık 4 bin yıl önce neslinin tükendiğini, ilk insanlarla aynı dönemde yaşadıklarını ve insanların bu hayvanların kemik ile fildişlerini çeşitli aletlerin yapımında kullandığını belirtiyor.

Uzmanlar, Ren ve Tuna nehirlerinde yaşanan gelişmelerin iklim krizinin Avrupa ekonomisi ve altyapısı üzerindeki etkilerinin giderek daha görünür hale geldiğini vurguluyor.