Çocuklarda uzun süren reflü belirtileri ihmal edilmemeli

---

---

Çocuk Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Feryal Gün Soysal, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasının özellikle bebeklik döneminde sık görülebildiğini belirterek her kusma veya beslenme sonrası çıkarma durumunun reflü hastalığı anlamına gelmediğine dikkat çekti. Beslenme güçlüğü, kilo alımında yetersizlik, yutma problemi ve tekrarlayan solunum şikâyetlerinin eşlik ettiği durumlarda ise ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Gastroözofageal reflü, mide içeriğinin yemek borusuna doğru geri gelmesi olarak tanımlanır. Bebeklerde sindirim sisteminin henüz gelişimini tamamlamaması, çoğunlukla sıvı beslenmeleri ve günün önemli bir bölümünü yatarak geçirmeleri nedeniyle sık görülebilir.

Geri kaçışın beslenme sorunlarına, rahatsız edici yakınmalara veya çeşitli komplikasyonlara yol açması durumunda ise gastroözofageal reflü hastalığından söz edilir. Bu nedenle değerlendirmede yalnızca kusmanın varlığına değil; belirtilerin sıklığına, şiddetine ve çocuğun gelişimi üzerindeki etkisine de bakılmalıdır.

Her kusma reflü anlamına gelmez

Beslenmesi ve kilo alımı normal olan sağlıklı bebeklerde, öğün sonrasında az miktarda süt çıkarma çoğunlukla fizyolojik reflüyle ilişkilidir. Bu yakınmalar, bebek büyüdükçe ve sindirim sistemi olgunlaştıkça genellikle azalır. Fizyolojik reflü çoğu zaman ilaç tedavisi gerektirmez.

Ancak kusmanın sıklaşması, beslenmenin reddedilmesi, öğün sırasında huzursuzluk, sırtın geriye doğru yay gibi bükülmesi, beklenen kilo artışının sağlanamaması veya kilo kaybı görülmesi durumunda tablo normal bebeklik reflüsü olarak değerlendirilmemelidir.

Belirtiler yaşa göre değişebilir

Bebekler ve küçük çocuklar yakınmalarını ifade edemediği için reflü; beslenirken ağlama, emmeyi bırakma, tekrarlayan kusma, huzursuzluk ve büyümede yavaşlama gibi bulgularla kendini gösterebilir.

Daha büyük çocuklarda ve ergenlerde ise göğüs kemiğinin arkasında yanma, ağıza acı veya ekşi su gelmesi, mide üst bölgesinde ağrı, bulantı ve yutma sırasında rahatsızlık görülebilir. Öksürük, ses kısıklığı veya hırıltı gibi solunum yolu belirtileri de tabloya eşlik edebilir. Ancak bu yakınmalar tek başına reflü tanısı koymak için yeterli değildir.

Bazı belirtiler gecikmeden değerlendirilmelidir

Çocuklarda her kusmanın nedeni reflü olmayabilir. Özellikle fışkırır tarzda veya yeşil renkli kusma, kusmukta kan görülmesi, yutma güçlüğü, yutarken ağrı, belirgin karın şişliği, beslenmenin sürekli reddedilmesi ve kilo kaybı farklı bir hastalığa işaret edebilir.

Solunum güçlüğü, tekrarlayan boğulma hissi, sıvı kaybı bulguları veya büyümenin beklenen şekilde ilerlememesi durumunda da hekime başvurulmalıdır. Bu belirtiler, reflü dışında sindirim sistemine ait yapısal sorunların veya farklı hastalıkların araştırılmasını gerektirebilir.

Her çocukta ileri tetkik gerekmez

Gastroözofageal reflü çoğu çocukta şikâyetlerin ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi, beslenme öyküsü ve fizik muayene ile ele alınabilir. Tipik belirtilerin bulunduğu ve alarm bulgularının olmadığı durumlarda her çocuk için ileri inceleme yapılması gerekmeyebilir.

Şikâyetlerin devam etmesi, yutma güçlüğü, büyüme problemi veya yemek borusunda hasar şüphesi bulunması hâlinde ek tetkiklerden yararlanılabilir. Endoskopi, yemek borusundaki hasarı ve benzer belirtilere yol açabilecek hastalıkları değerlendirmek amacıyla uygulanabilir. Gerekli hastalarda pH ve impedans ölçümleriyle reflü atakları ile yakınmalar arasındaki ilişki incelenebilir. Görüntüleme yöntemleri ise reflü tanısından çok, anatomik problemlerin dışlanmasına yardımcı olabilir.

Tedavi yaşa ve belirtilere göre planlanır

Bebeklerde tedavinin ilk basamağını çoğunlukla beslenmenin düzenlenmesi oluşturur. Bebeğin yaşına ve kilosuna uygun miktarlarda beslenmesi, aşırı beslemeden kaçınılması ve öğünlerin uygun aralıklarla verilmesi önerilebilir. Mama değişikliği veya mamanın kıvamının düzenlenmesi gibi uygulamalar hekim değerlendirmesiyle yapılmalıdır.

Uyku sırasında reflüyü azaltmak amacıyla bebeklerin yüzüstü veya yan yatırılması önerilmez. Bebekler güvenli uyku kuralları doğrultusunda sırtüstü yatırılmalıdır. Daha büyük çocuklarda ise yatmadan kısa süre önce yemek yememek, şikâyeti artırdığı belirlenen yiyeceklerden kaçınmak ve sağlıklı vücut ağırlığını korumak belirtilerin kontrolüne katkı sağlayabilir.

Her kusan bebeğe ilaç verilmemelidir

Sağlıklı gelişen bebeklerde yalnızca ağlama, huzursuzluk veya beslenme sonrası çıkarma nedeniyle mide asidini azaltan ilaçların rutin olarak kullanılması önerilmez. İlaç gereksinimi çocuğun yaşı, belirtileri ve yemek borusunda hasar bulunup bulunmadığına göre belirlenmelidir.

Daha büyük çocuklarda göğüste yanma veya mide üst bölgesinde ağrı gibi tipik yakınmalar bulunuyorsa hekim kontrolünde sınırlı süreli ilaç tedavisi planlanabilir. Tedavi sonrasında belirtiler ve ilaca duyulan ihtiyaç yeniden değerlendirilmelidir. Yakınmalar düzelmiyorsa reflü dışındaki olası nedenler araştırılmalıdır.

Cerrahi tedavi her hasta için ilk seçenek değildir

Çocuklarda gastroözofageal reflü hastalığının büyük bölümü beslenme düzenlemeleri, uygun pozisyon verilmesi ve gerekli durumlarda uygulanan ilaç tedavileriyle takip edilebilir. Cerrahi yaklaşım ise seçilmiş hastalarda gündeme gelir.

Uygun tedaviye rağmen kontrol altına alınamayan, ciddi komplikasyonlara yol açan veya yaşamı tehdit eden solunum sorunlarıyla ilişkili olduğu gösterilen reflü hastalığında cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Laparoskopik Fundoplikasyon adı verilen yöntemde midenin fundus yemek borusunun alt bölümünü destekleyecek şekilde düzenlenerek mide içeriğinin geriye kaçmasının azaltılması amaçlanır.

Cerrahi karar; çocuğun genel durumu, eşlik eden hastalıkları, tetkik sonuçları ve mevcut tedavilere verdiği yanıt birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Çocuklarda reflü değerlendirilirken temel amaç yalnızca kusmayı durdurmak değil; sağlıklı beslenmeyi ve büyümeyi desteklemek, yemek borusunu olası hasarlardan korumaktır. Uzun süren, günlük yaşamı etkileyen veya alarm bulgularının eşlik ettiği yakınmalarda belirtilerin kaynağı araştırılmalı ve çocuğa özel bir takip planı oluşturulmalıdır.