Dünyanın en eski bankası için İtalya'da kılıçlar çekildi

---

---

1472'de kurulan İtalyan bankası Banca Monte dei Paschi di Siena, birkaç yıl önce iflasın eşiğine kadar gelmişti. Ardından atılan adımlar bankayı Avrupa'nın en sağlıklı finans kuruluşlarından biri yaptı. Ancak dünyanın en eski bankası şimdi bir satın alma savaşının ortasında. New York Times inceledi

Dünyanın en eski bankası olan Banca Monte dei Paschi di Siena, Medici Hanedanı'nın yükselişine ve çöküşüne, bölgesel savaşlara, iki dünya savaşına ve kendi varlığını tehdit eden krizlere rağmen ayakta kalmayı başardı. Banka, 2017'de aldığı 5,4 milyar euroluk devlet kurtarma paketi ve adını kötü yönetimle özdeşleştiren türev ürün skandalıyla iflasın eşiğine kadar gelmişti.

Ancak İtalya hükümetinin 2022'de yeniden yapılandırma için göreve getirdiği CEO Luigi Lovaglio yönetiminde Monte dei Paschi, Avrupa'nın en sağlıklı finans kuruluşlarından biri haline geldi. Şimdi ise bu başarı, bankayı bir satın alma hedefi konumuna taşıdı.

Geçen ay Siena'nın tarihi merkezindeki, 14. yüzyıldan kalma kale görünümündeki genel merkez Palazzo Salimbeni'nde konuşan 70 yaşındaki Lovaglio, bankanın karşı karşıya olduğu son meydan okumayı değerlendirdi. İlkbaharda görevini koruyabilmek için zorlu bir yönetim kurulu mücadelesi veren Lovaglio, şimdi bankanın en büyük rakibinin yürüttüğü satın alma girişimiyle uğraşıyor.

"En iyi çözümü bulmak için gece gündüz çalışıyorum" diyen Lovaglio, haziran ayında başlayan gelişmelere işaret etti.

Haziranda Milano merkezli Banco BPM, Monte dei Paschi ile "eşitler arasında birleşme" önerisi sundu. Ancak ertesi gün İtalya'nın en büyük bankası Intesa Sanpaolo, bilançosunda yaklaşık 240 milyar euro varlık bulunan Monte dei Paschi için 35 milyar euroluk (40 milyar dolar) nakit ve hisse karşılığı düşmanca satın alma teklifi açıkladı.

Intesa'nın planı oldukça karmaşık. Buna göre banka, İtalyan sigorta şirketi Unipol ile iş birliği yapacak. Unipol, Monte dei Paschi'nin şube ağının yaklaşık yarısını — aralarında Giglio Adası gibi küçük Toskana kasabalarındaki şubelerin de bulunduğu ağı — devralacak ve Monte dei Paschi markası bu şubelerden kaldırılacak.

Intesa'nın asıl hedefi ise Monte dei Paschi'nin en değerli varlıkları: Mediobanca yatırım bankası, varlık yönetimi birimi ve 77 milyar dolar değerindeki sigorta şirketi Generali'deki hissesi.

Monte dei Paschi bu varlıkları geçen yıl, piyasalarda "Davud'un Golyat'ı devirmesi" olarak nitelendirilen sürpriz bir hamleyle bünyesine katmıştı.

Süreci daha da karmaşık hale getiren gelişme ise Banco BPM'nin cuma günü yaptığı açıklamayla Monte dei Paschi ile yürüttüğü birleşme görüşmelerini sonlandırdığını duyurması oldu. Böylece görüşmeler belirsizliğe girdi.

Morningstar bankacılık analisti Johann Scholtz, Monte dei Paschi etrafında şekillenen rakip çıkar mücadelelerini "Kesinlikle Game of Thrones'u andırıyor" sözleriyle değerlendirdi.

Avrupa başkentlerinde korumacı eğilimler hâlâ güçlü

Avrupalı siyasetçiler, düzenleyiciler ve bankacılık otoriteleri, UniCredit'in Alman Commerzbank'ı satın alma girişimine odaklanmış durumda. Roma ile Berlin arasında kısa süreli diplomatik gerilime de yol açan bu hamlenin gölgesinde ise İtalya'nın iç bankacılık sektöründe kapsamlı bir konsolidasyon dalgası yaşanıyor.

Avrupa bankaları, 2008 küresel finans krizinden bu yana en güçlü büyüme dönemini yaşıyor. Bu performansın arkasında yıllarca süren yüksek faiz oranları, yükselen borsalar ve servet yönetimi faaliyetlerinden elde edilen rekor gelirler bulunuyor.

Buna karşın, Avrupa ülkelerinin başkentlerinde korumacı eğilimler hâlâ güçlü. Bu durum, Avrupa Birliği'nin ve Avrupa Merkez Bankası'nın eski başkanı, aynı zamanda İtalya'nın eski başbakanı Mario Draghi'nin sınır ötesi ve sektörler arası birleşmeleri teşvik etme çağrılarına rağmen değişmiş değil.

Draghi'ye göre Avrupa ancak bu tür birleşmeler sayesinde JPMorgan Chase ve Goldman Sachs gibi ABD'li finans devleriyle rekabet edebilecek büyüklükte "süper bankalar" oluşturabilir. (Bu arada JPMorgan, Intesa Sanpaolo'nun satın alma sürecinde birleşme ve satın alma danışmanlığını yürütüyor.)

İtalya ise finans kuruluşlarının birleşmesi fikrine sıcak yaklaşan ülkeler arasında yer alıyor.

S&P Global Ratings analistleri, Intesa'nın teklifinin açıklanmasının ardından haziran ayında yayımladıkları raporda, "İtalya bankacılık sektörü yeni bir birleşme ve satın alma döneminin eşiğinde" değerlendirmesinde bulundu.

Bir bankadan fazlası

1472 yılında kurulan Monte dei Paschi'nin devralınma ihtimali, Toskana'da adeta şok etkisi yarattı. Özellikle Siena halkı ve belediye başkanı, Intesa Sanpaolo'nun teklifine sert şekilde karşı çıkıyor. Kent sakinleri, bu anlaşmanın kentin simgesi haline gelen bankanın sonunun başlangıcı olmasından endişe ediyor.

Monte dei Paschi, yüzyıllardır bölgenin en büyük işverenlerinden biri olmasının yanı sıra yerel ekonominin de temel destekçilerinden biri. Bankanın bir dönem oldukça güçlü olan vakfı; sosyal hizmetleri, sivil toplum kuruluşlarını, sanat projelerini, Siena'daki hastanenin genişletilmesini ve kentin en önemli geleneklerinden biri olan Palio adlı çıplak eyerli at yarışını finanse etti. Mahallelerin prestij için yarıştığı Palio, Siena'nın en önemli kültürel etkinliklerinden biri olarak görülüyor.

2012 yılında Sena Civitas adlı sivil toplum kuruluşunu kuran, emekli Monte dei Paschi çalışanı Claudio Marignani, "Monte sadece bir banka değil; tarihimiz, kültürümüz ve ekonomimizdir" dedi.

Marignani, Siena halkına (yerel adıyla Senesi) bankanın bağımsızlığını desteklemek için kamuoyu önünde birlik olma çağrısı yaptı.

"Lovaglio'ya büyük güven duyuyoruz ve toplumun ona güçlü desteği var" diyen Marignani, "Ama aynı zamanda istihdam ve Siena'nın kimliği konusunda ciddi kaygılar da taşıyoruz" ifadelerini kullandı.

Katolik Kilisesi de sürece müdahil oldu. Siena Başpiskoposluğu, temmuz ayında yayımladığı açık mektupta olası birleşmenin İtalyan ailelerinin geçim kaynaklarını koruması gerektiğini vurgulayarak müzakereleri yakından izleyeceğini duyurdu. Mektupta, "Piyasa koşullarında bile belirli ölçüde adalet ve vicdanın gözetilmesini bekliyoruz" denildi.

CEO Luigi Lovaglio ise banka etrafında oluşan toplumsal desteğin kendisini motive ettiğini söyledi. Ancak bankanın geleceğinin nihayetinde hissedarların kararına bağlı olduğunu, en güçlü hissedarların ise Siena'nın çok uzağında bulunduğunu hatırlattı.

Zıt bakış açıları ve bir sonraki adım

Siena halkı, bu tür bir belirsizlikle ilk kez karşılaşmıyor. Beş yıl önce Monte dei Paschi kamulaştırılmış, devlet desteğiyle ayakta kalmaya çalışan bir banka konumundaydı. Roma hükümetinin aracılık ettiği "beyaz şövalye" niteliğindeki kurtarma anlaşması ise sonuçsuz kalmıştı.

Ardından Şubat 2022'de, dönemin Başbakanı Mario Draghi hükümetinden bir yetkili, Luigi Lovaglio'ya bankanın CEO'luğu teklifini götürdü.

"Bana teklif geldiğinde kararımı beş dakika içinde verdim" diyen Lovaglio, görevi tereddüt etmeden kabul ettiğini anlattı.

Sekiz ay sonra Lovaglio ve ekibi, 2,5 milyar euroluk sermaye artırımı gerçekleştirerek Monte dei Paschi'yi yeniden sağlam bir mali yapıya kavuşturdu. Bu süreçte İtalyan devletinin bankadaki payı yaklaşık %64'ten düşmeye başladı; bugün ise %5'in altına gerilemiş durumda.

O tarihten bu yana Monte dei Paschi hisseleri yüzde 475'ten fazla değer kazanarak, Avrupa bankacılık sektörünün genel performansını açık ara geride bıraktı.

Lovaglio, bankanın bundan sonraki adımına ilişkin ipucu vermekten kaçınıyor. Ancak Monte dei Paschi etrafında yaşanan son gelişmelerin, "Güvende olmak, güvenli bir limana ulaşmak için daha büyük olmanız gerekir" yönündeki inancını pekiştirdiğini söylüyor.

Öğleden sonra Lovaglio, danışmanlarını geride bırakıp biraz temiz hava almak için Siena'nın tarihi Palazzo Pubblico binasına geçti. Kentin görkemli tuğla belediye binasında, 14. yüzyıl ressamı Ambrogio Lorenzetti'nin iyi ve kötü yönetimin sonuçlarını betimleyen ünlü freskleri yer alıyor.

Duvarlardan birinde Lorenzetti, Adalet, Ölçülülük, Basiret, Güç ve Barış gibi alegorik figürlerin koruduğu düzenli ve huzurlu bir dünyayı resmediyor. Hemen yanındaki freskte ise Uyuşmazlık, Savaş, Sahtekârlık ve Öfke gibi kötülükleri temsil eden figürlerin çevrelediği şeytani bir karakterin hüküm sürdüğü karanlık bir manzara bulunuyor.

Lovaglio, Lorenzetti'nin çizdiği bu iki zıt dünyanın — umut dolu olan ile karanlık olanın — kendisini her zaman etkilediğini söylüyor.

Bir sonraki hamlesini düşünerek fresklere uzun uzun bakan Lovaglio, "Bunu gerçekten ilham verici ve motive edici buluyorum" diyor.

© 2026 The New York Times Company