Kolayı İtalyan keşişler mi keşfetti? Floransa’da 19. yüzyıldan kalma reçete bulundu

---

---

Floransa'daki 15. yüzyıldan kalma San Marco Manastırı'nın arşivlerinde bulunan 19. yüzyıla ait bir belge, Bolivya koka yaprakları ve kola cevizinden hazırlanan şarap bazlı bir karışımın Coca-Cola'nın ortaya çıkışına ilham vermiş olabileceği tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı

The Guardian'ın haberine göre İtalyan bir rahip, Floransa'daki tarihi bir manastırın eczane arşivlerinde Bolivya koka yaprakları ve kola cevizinden yapılan tıbbi bir karışımı anlatan bir belge ortaya çıkardı. Bu keşif, söz konusu karışımın ünlü Amerikan meşrubatı Coca-Cola'nın öncüsü olabileceği yönünde iddialara yol açtı.

San Marco Manastırı'nın yöneticisi Rahip Manuel Russo, sararmış belgeyi arşivleri düzenlerken tesadüfen bulduğunu söyledi. Belge içinde, 10 gram Bolivya koka yaprağı ile 30 gram kola cevizinin şarapla karıştırılmasıyla hazırlanan elixir vinoso ricostituente (güçlendirici şarap iksiri) tarif ediliyor. Bu karışım, onu hazırlayan keşişler tarafından hastalık ve yaşlanmanın neden olduğu yorgunluğun ardından beden ve zihni yeniden toparlamak için kullanılan bir tonik olarak tanıtılıyordu.

19. yüzyılın ortalarında hazırlandığı düşünülüyor

Belgenin üzerinde tam tarih bulunmasa da, 19. yüzyılın ortalarında hazırlandığı düşünülüyor. O dönemde keşişler, misyonerler tarafından İtalya'ya getirilen Bolivya koka yapraklarının ticaretini yoğun şekilde yapıyordu. Bu durum, koka yapraklarının kokain yapımında kullanılan doğal alkaloidi içerdiği gerekçesiyle 1961 yılında dünya genelinde yasaklanmasından çok önceye dayanıyor.

Tarif, 1886'da koka yaprağı özü ve kola cevizini karıştırarak tatlı bir şurup yapan Amerikalı eczacı John Pemberton'ın kullandığına benziyordu. Yerel alkol yasaları nedeniyle Pemberton şarap kullanamadı ve bunun yerine malzemeleri gazlı suyla karıştırdı. Pemberton'ın bu toniği zamanla Coca-Cola'ya dönüştü.

Kolanın kökeni ABD değil, İtalya olabilir

Russo'nun keşfini öğrenen bazı yerel haber kuruluşları, meşrubatın gerçek kökeninin aslında ABD değil İtalya olabileceğini öne sürdü. Ancak keşişlerin hazırladığı karışımla Coca-Cola tarifi arasında doğrudan bir bağlantıyı kanıtlayan hiçbir delil bulunmadığından, iksiri içerdiği düşünülen birkaç boş şişe de bulan Russo temkinli davranıyor.

Russo, "Coca-Cola'dan ya da benzeri bir yerden dava almak istemem" diye espri yapıyor ve ardından "Bay Pemberton kendi tarifini geliştirdi ve alkolsüzdü... Ayrıca o dönemde başka insanlar da koka yapraklarıyla bu tür ilaçlar üretiyordu. Bu, İtalya ve Fransa'da oldukça yaygındı. Söyleyebileceğim tek şey, San Marco'nun eczanesinin kendine ait bir tarifi olduğudur" diye ekledi.

İspanya'da da bir ilham bulunmuştu

İspanya'nın Valensiya kentindeki damıtımevleri tarafından 1885 yılında üretilen alkollü bir şurup olan Kola Coca da Coca-Cola'ya ilham vermiş olabilecek ürünlerden biri olarak gösteriliyor.

Russo'nun bulduğu diğer belgeler ise Floransalı keşişlerin hazırladığı karışımın, fiyatı 2 ila 6 İtalyan lirası arasında değişmesine rağmen (günümüzde Euro cinsinden değeri bir sentten daha az) müşteriler arasında son derece popüler olduğunu ortaya koyuyor.

Russo, "Çünkü yorgunluğa ve yaşlanmanın getirdiği bitkinliğe karşı mücadele eden harika özelliklere sahipti. Bolivya koka yaprakları yasaklanana kadar (çünkü o noktada kokainin tedaviden çok bir sorun olduğu anlaşılmıştı) bunun eczanemizin en çok satan ürünlerinden biri olduğunu söyleyebilirim" dedi.

600 yıllık manastır eczanesi günümüzde de ayakta

Floransa'da Via Cavour üzerinde bulunan San Marco manastırı 1436 yılında kurulmuş, eczanesi ise 1460 yılında mahallenin yoksul halkına hizmet vermek üzere açılmıştır.

Russo, "manastırdaki sahip olduğumuz en güzel şeylerden biri" olarak tanımladığı eczanenin hâlâ faaliyet gösterdiğini, ancak 1995 yılında başka bir noktaya taşındığını söyledi.

Bununla beraber, eczanenin ilk bulunduğu yer bugün de korunuyor. İçeride, 1600'lü yıllardan bu yana tavandan asılı duran Nil Nehri'nden getirilmiş bir timsah kalıntısı da bulunuyor. 19. yüzyıl Avrupa'sındaki eczacılar, müşterilerine nadir ve egzotik malzemelere erişimleri olduğunu göstermek için dükkanlarının tavanına timsah ve diğer sürüngenleri asmayı alışkanlık haline getirmişti.

Russo ayrıca saf oksijen, konyak ve saflaştırılmış petrol alkolüne ait etiketler de bulduğunu belirterek, "Eczanenin arşivlerindeki envanter gerçekten inanılmaz" dedi.