Ölümler peş peşe yaşanıyor... Ünlü isimleri hayattan koparan hastalık! Aylarca fark edilmiyor, üstelik her yaş grubu risk altında

---

---

Jurassic Park filminin dünyaca ünlü 78 yaşındaki yıldızı Sam Neill'ın ani ölümü, hayranlarını yasa boğdu. Ölüm sebebinin ise zatürre olduğu ortaya çıktı. Kanserden tamamen kurtulduğu bir dönemde gelen bu kayıp, gözleri yeniden zatürre tehlikesine çevirdi. Neill, zatürrenin son kurbanlarından sadece biri. Yeşilçam'ın usta ismi Kadir İnanır da ileri evre akciğer kanseri ile zatürreye bağlı solunum sıkıntısı ve akut böbrek yetmezliği nedeniyle geçtiğimiz ay hayata gözlerini yummuştu. Bu hastalık her ne kadar ileri yaştakileri tehdit ediyor gibi görünse de gerçek hiç de öyle değil. Üstelik bazen aylarca fark edilmiyor, hastaneye yatış gerçekleştiğinde ise çoğu zaman geç kalınmış oluyor.

Geçtiğimiz yıl 65 yaşındaki Val Kilmer ve 79 yaşındaki Diane Keaton da bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmişti.

Aralık ayında ise eski futbolcu Gary Lineker'in 63 yaşındaki kardeşi Wayne Lineker, Dubai'de kaptığı bir virüs yüzünden hastaneye kaldırıldığını ve zatürre nedeniyle ölümden döndüğünü belirterek, iyileşmesinin aylar sürebileceğini açıklamıştı.

Yeşilçam'ın usta oyuncusu Kadir İnanır da ileri evre akciğer kanseri ile zatürreye bağlı solunum sıkıntısı ve akut böbrek yetmezliği nedeniyle bir süredir yoğun bakımda tedavi görüyordu. İnanır, 26 Haziran 2026'da tedavi gördüğü hastanede çoklu organ yetmezliği nedeniyle 77 yaşında hayatını kaybetmişti.

Zatürre, günümüzde her yaştan insanı tehdit ediyor. Birçok hastada neredeyse hiç belirti görülmemesi, hastalığın teşhis ve tedavi edilmesini zorlaştırarak uzun vadeli akciğer hasarlarına yol açabiliyor.

Uzmanlar, halk arasında ‘yürüyen zatürre’ olarak bilinen ve hiçbir belirti göstermeden aylarca akciğerlere hasar verebilen bu tehlikeli duruma karşı hayati uyarılarda bulunuyor.

ZATÜRRE TAM OLARAK NEDİR VE TÜRLERİ NELERDİR?

East Anglia Üniversitesi'nden virüs uzmanı Profesör Paul Hunter, zatürreyi şu şekilde tanımlıyor: "Zatürre, akciğerlerin derinliklerinde, oksijen ile karbondioksitin kan ve atmosfer arasında yer değiştirdiği bölgede meydana gelen bir enfeksiyondur."

Hastalığın iki ana türü bulunuyor:

Viral Zatürre: Grip (influenza), RSV (respiratuar sinsityal virüs) ve Covid gibi virüslerin yol açtığı bu tür genellikle daha hafif seyreder, ancak bazen şiddetli vakalara da dönüşebilir.

Bakteriyel Zatürre: Bakterilerin akciğerlere girerek enfeksiyon oluşturmasıyla gerçekleşir. Genellikle daha ciddidir ve mutlaka tıbbi tedavi gerektirir. Profesör Hunter, tedavi edilmeyen pnömokok zatürresi gibi bakteriyel enfeksiyonların ölüm oranının oldukça yüksek olabileceği konusunda uyarıyor.

Bunların yanı sıra, nadir durumlarda yiyecek, içecek veya kusmuğun soluk borusu yerine akciğerlere kaçmasıyla gelişen ve aspirasyon zatürresi olarak bilinen bir tür de mevcut.

ÜRKÜTÜCÜ İSTATİSTİKLER: HER YAŞ İÇİN ÖLÜMCÜL BİR RİSK

Asthma and Lung UK (Astım ve Akciğer Birleşik Krallık) derneğinin verilerine göre, Avrupa'da zatürre kaynaklı ölümlerin en yüksek olduğu ülke Britanya. Amerika Birleşik Devletleri'nde ise bu hastalık nedeniyle yılda yaklaşık 42 bin ölüm gerçekleşiyor.

Kanser tedavisi görenler gibi bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler, yaşlılar ve bebekler bu hastalığa karşı çok daha savunmasız. Bu kişilerin hem enfeksiyona yakalanma riski daha yüksek hem de vücutları enfeksiyonun akciğerlere ilerlemesini durdurmakta zorlanıyor.

Ancak zatürre, her yaştan sağlıklı insanı da vurabiliyor ve yaşamı tehdit edebiliyor. Nitekim zatürre, dünyada 5 yaş altı çocuk ölümlerinin bir numaralı sebebi ve her yıl 700 binden fazla çocuğun ölümüne yol açıyor.

Ölümlerin büyük kısmı düşük gelirli ülkelerde yaşansa da Profesör Hunter, "Zatürreye hayatınızın her döneminde yakalanabilir ve her yaşında bu yüzden hayatınızı kaybedebilirsiniz" diyerek durumun ciddiyetini vurguluyor.

EN SİNSİ TEHLİKE ‘YÜRÜYEN ZATÜRRE’

Hastalığın tespit edilmesi en zor olan türü, hastaların günlük hayatını neredeyse hiç etkilemediği için ‘yürüyen zatürre’ olarak da adlandırılan sessiz zatürre dir.

Bu durumdaki kişiler hafif bir öksürük dışında hiçbir şey hissetmeden işe gidebilir, spor yapabilir ve günlük rutinlerine devam edebilirler. Ancak uzmanlar, öksürük veya soğuk algınlığı semptomlarının 3 haftadan uzun sürmesi halinde mutlaka bir doktora başvurulması gerektiğini belirtiyor.

Sağlıklı bireylerin çoğu yürüyen zatürreyi tedavi görmeden atlatabilse de astım gibi kronik solunum yolu hastalığı olanlar ciddi şekilde zorlanabilir. Akciğerdeki iltihaplanma ne kadar uzun sürerse, kalıcı hasar riski de o kadar artar. Ayrıca bu kişiler, farkında olmadan bulaşıcı enfeksiyonu çevrelerindeki savunmasız aile bireylerine ve arkadaşlarına bulaştırmaya devam ederler.

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN BELİRTİLER VE TEŞHİS YÖNTEMLERİ

Bir doktor zatürreden şüphelendiğinde, antibiyotik tedavisinin yanı sıra akciğerlerdeki hasarı ve kesin durumu görebilmek için röntgen veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemlerine başvurabilir.

Hastalığın daha belirgin seyrettiği vakalarda görülen temel semptomlar şunlardır:

- Balgamlı öksürük - Nefes darlığı - Yüksek ateş ve titreme - Göğüs ağrısı ve vücut sızıları - Aşırı halsizlik, iştah kaybı ve hırıltılı solunum

Yaş gruplarına göre özel belirtiler:

Bebeklerde: Nefes alıp verirken inleme veya hırıltı sesleri çıkarırlar.

Yaşlılarda: Ateş veya öksürük olmasa bile ani gelişen zihin bulanıklığı ve konfüzyon (kafa karışıklığı) en önemli işarettir.

HAYAT KURTARAN CİHAZ

Profesör Hunter, en kritik iki semptomun öksürük ve nefes darlığı olduğunu yineliyor. Hastalığın ciddiyetini evde anlamanın bir yolunun da kan oksijen seviyesini ölçmek olduğunu belirtiyor. Kan oksijen seviyesi, akciğerlerinizin kana ne kadar verimli oksijen taşıdığını gösterir.

Bu ölçüm, parmak ucuna takılan ve cilde ışık tutarak kandaki oksijeni ölçen nabız oksimetresi cihazı ile kolayca yapılır. Covid-19 pandemisinde popülerleşen bu cihazlar eczanelerden kolayca temin edilebiliyor. Profesör Hunter, oksijen satürasyonu yüzde 92 veya daha düşük çıkan kişilerin vakit kaybetmeden tıbbi yardım alması gerektiği konusunda uyarıyor.

HASTANEDE TEDAVİ VE KORUNMA YOLLARI

Neyse ki zatürreye yakalanan insanların büyük bir kısmı hastalığı ağır geçirmez. Ancak hastaneye yatırılacak kadar ağırlaşan vakaların yaklaşık yüzde 15'i, yatıştan sonraki bir ay içinde hayatını kaybediyor. Hasta yoğun bakıma kaldırıldığında bu ölüm oranı yüzde 30'a kadar çıkıyor. Hastane ortamında hastalar; antibiyotikler, serumlar, enfeksiyonla mücadele için steroidler ve solunum desteği için oksijen tedavisiyle hayatta tutulmaya çalışılıyor.

Profesör Hunter, zatürreden korunmanın son derece etkili yolları olduğunu belirterek şu tavsiyelerde bulunuyor:

“ Aşılarınızı ihmal etmeyi; Pnömokok ( zatürre ), grip, RSV ve Covid aşılarınızı güncel tutun. Kesinlikle sigarayı bırakın. Tütün ürünlerini bırakmak risk oranınızı dramatik ölçüde düşürür.”