Tahmin piyasalarında orman yangını bahisleri: Kundakçılığı tetikleyecek distopik bir kabus

---

---

California'daki ölümcül Eaton yangını sırasında Polymarket kullanıcıları, alevlerin yayılacağı alan ve yangının ne zaman kontrol altına alınacağı gibi senaryolar üzerine milyonlarca dolarlık tahmin işlemi yaptı. Uzmanlar bunun kundakçılığı tetikleyeceğini belirtiyor

Geçtiğimiz yıl California'yı küle çeviren Eaton yangınında 19 kişi can verirken, binlerce ev yok oldu.

CNN International'ın haberine göre ocak 2025'te Los Angeles yangınları tüm hızıyla sürerken, dünyanın önde gelen tahmin piyasası platformlarından biri olan Polymarket’te kullanıcılar adeta bir kumar masası kurdu.

Alevlerin kaç dönüm araziyi yutacağı, hangi koordinatlara ulaşacağı ve ne zaman kontrol altına alınacağı üzerine devasa paralar yatırıldı.

Kar amacı gütmeyen Climate Central kuruluşunda çalışan iklim bilimci Kaitlyn Trudeau, büyükbabasının evinin küllerini ilk kez görmek için Altadena'ya seyahat ederken CNN'e verdiği demeçte durumu tek bir kelimeyle özetledi:

"Distopik."

Trudeau, "Artık sadece yangın çıkarmak kolaylaşmadı, aynı zamanda yangın çıkarmak için potansiyel bir finansal teşvik de yaratıldı" diyerek tehlikeye dikkat çekti.

Sistem nasıl çalışıyor?

Polymarket ve benzeri platformlar Elon Musk'ın kaç tweet atacağından, futbol maçlarına, seçim sonuçlarından iklim felaketlerine kadar gelecekteki her türlü olay üzerine "hisse ticareti" yapılmasına izin veren çok milyarlı bir sektöre dönüştü.

Şirket yetkilileri bu duruma "kumar" denilmesine karşı çıkıyor ve kullanıcıların "gelecekteki olayların sonuçları üzerine ticaret yaptığını", "kasaya" karşı değil birbirlerine karşı yarıştıklarını savunuyor.

Sistem ise oldukça basit: Kullanıcıların girdileriyle genellikle 'evet' ya da 'hayır' cevabı olan sorular üretiliyor.

Kullanıcılar bir sonucun hissesini 0 ile 1 dolar arasında bir fiyata satın alıyor. Örneğin 'evet' hissesi 0.65 dolardan işlem görüyorsa, piyasa o olayın gerçekleşme olasılığını %65 olarak görüyor. Doğru çıkan tahminin hissesi, sahibine 1 dolar olarak geri ödeniyor.

Sektörde yalnız değiller. California yangınlarına odaklanan WyldFyre adlı bir başka site, "Yangını tahmin edemezsiniz ama üzerine ticaret yapabilirsiniz" sloganını kullanıyor.

Henüz gerçek para kullanmasalar da uzmanlar bu durumun topluma verdiği sinyalden son derece endişeli.

Kundakçılık tehdidi

Uzmanları en çok korkutan şey, kasırga veya depremlerin aksine, orman yangınlarının insan eliyle doğrudan manipüle edilebilmesi.

Los Angeles Şerif Departmanı'ndan emekli kundakçılık müfettişi ve profil uzmanı Ed Nordskog, "Herkes bir orman yangını başlatabilir" diyerek uyarıda bulundu.

Tehlike sadece kundakçılıkla sınırlı değil. Halihazırda başlamış bir yangına müdahale eden bir itfaiyeci, yanan dönüm miktarı üzerine oynadığı bahsi kazanmak için alevleri bilerek birkaç saat daha geç söndürmeyi seçebilir.

Benzer bir gelişme Paris'te yaşanmıştı

Bu korkuların yersiz olmadığını gösteren somut bir olay geçtiğimiz aylarda Fransa'da yaşandı. Nisan ayında, Paris'teki Charles de Gaulle Havalimanı'ndaki resmi sıcaklık sensörlerinin verileri Polymarket’teki bir bahis için kaynak alınıyordu.

Sıcaklık değerleri aniden, normalde imkansız görünen birkaç derece birden fırladı. Bahsi oynayanlar büyük paralar kazandı ancak arkasından büyük bir skandal çıktı:

Birinin, yüksek dereceli bahsi kazanmak için istasyondaki resmi sensörü saç kurutma makinesiyle ısıttığı iddia edildi.

Polymarket ne diyor?

Polymarket yetkilileri, yasa dışı faaliyetleri engellemek için blokzincir tabanlı sistemlerini sıkı bir şekilde denetlediklerini iddia ediyor ve bu verilerin afet anında haber kanallarından daha doğru bilgi sunduğunu savunuyor.