Yapay zekaya ilişkin korkular arttı: Küresel piyasalarda satış dalgasını tetikledi

---

---

Yapay zeka yatırımlarının hızla artan maliyeti ve Çin'den yükselen rekabet, küresel teknoloji hisselerinde sert satışları tetikledi. Çip üreticileri öncülüğünde Asya'dan ABD'ye yayılan düşüş, yatırımcıların yapay zeka rallisinin sürdürülebilirliğine ilişkin endişelerini artırdı

Küresel teknoloji hisselerinde yaşanan satış dalgası salı günü hız kazandı. Satışların temelinde, yapay zeka sistemlerinin kurulumu için gereken yüksek maliyetlere ilişkin endişeler ve Çin'den gelen daha güçlü rekabet korkuları yer aldı.

Büyük teknoloji şirketlerinin ağırlıkta olduğu Nasdaq bileşik endeksi, Wall Street'te son zirvesinden yüzde 10 veya daha fazla gerileme anlamına gelen "düzeltme" bölgesine girmeye yaklaşmasının ardından toparlanarak günü yatay seyirde sürdürdü. ABD'li çip üreticisi Micron ile Advanced Micro Devices (AMD) hisseleri salı günü işlemlerin başında yüzde 7'nin üzerinde değer kaybetti. Lider çip üreticisi Nvidia ise önce geriledi, ardından yükselişe geçti ancak mayıs ayında gördüğü zirvenin halen yüzde 15'ten fazla altında bulunuyor. Elon Musk'ın roket ve yapay zeka şirketi SpaceX de sabah saatlerindeki düşüşün ardından toparlandı. Buna rağmen şirket hisseleri haziran ayındaki zirvesinin halen yüzde 40'tan fazla altında işlem görüyor.

Son bir aydır devam eden satış dalgasının arkasında, büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka altyapısına yönelik hızla artan harcamaları ve daha düşük maliyetli rakiplerin bu yatırımları tehdit edebileceği yönündeki endişeler bulunuyor. Daha ucuz yapay zeka modelleri, ABD borsalarında işlem gören sınırlı sayıdaki büyük şirketin hakimiyetini tehdit ederken, Çin'den gelen rekabet de yapay zeka için kritik öneme sahip bellek çipleri pazarında Güney Kore'nin üstünlüğünü zayıflatıyor.

Salı günü Güney Kore'nin gösterge KOSPI endeksi yaklaşık yüzde 11 düştü ve gün içinde bir noktada işlemler geçici olarak durduruldu. Endeks son bir ayda değerinin üçte birini kaybetmesine rağmen, bu düşüşten önce yaşanan güçlü ralli sayesinde yıl genelinde halen yüzde 40'ın üzerinde artıda bulunuyor. Japonya ve Tayvan'ın gösterge endeksleri yaklaşık yüzde 4 gerilerken, Çin borsaları yüzde 2'nin üzerinde düştü.

Güney Kore'deki satışlar ABD piyasalarına da yansıdı. Bankaları kapsam dışı bırakarak büyük teknoloji şirketlerinin ağırlığını artıran Nasdaq 100 endeksi işlemlerin başında yüzde 1'in üzerinde geriledi ve öğleden sonraki işlemlerde haziran ayındaki zirvesinin yaklaşık yüzde 10 altında işlem gördü.

Yapay zeka kaynaklı riskler

Avrupa'da Alman çip üreticisi Infineon hisseleri yaklaşık yüzde 7, Hollandalı yarı iletken ekipmanı üreticisi ASML hisseleri ise yüzde 3,5 düştü. Teknoloji sektörüne daha az maruz kalan Dow Jones Sanayi Endeksi ise salı günü yüzde 1 yükseldi. Bu durum, yatırımcıların özellikle yapay zeka kaynaklı risklere odaklandığını gösterdi.

Piyasalardaki son sarsıntı pazartesi günü, Çin'in önde gelen bellek çipi üreticisi ChangXin Memory Technologies'in rekor büyüklükteki halka arzının ardından hisselerinin işlem görmeye başlamasıyla başladı. Şirketin hisseleri ilk işlem gününde yaklaşık yüzde 500 yükselerek kısa sürede Şanghay Borsası'nın en değerli şirketi haline geldi. Hisse salı günü ise yüzde 4 geriledi.

Söz konusu halka arz, artan sektör rekabetinin Güney Kore, Japonya, Tayvan ve ABD'deki rakip küresel bellek çipi üreticilerini tehdit edebileceğine yönelik yaygın endişeleri beraberinde getirdi.

Yapay zeka altyapısına öncülük eden teknoloji şirketlerinin yükselen harcama tahminleri de endişeleri artırıyor. Son piyasa dalgalanmaları, bu hafta finansal sonuçlarını açıklayacak büyük teknoloji şirketlerine yönelik ilgiyi daha da artırdı. Meta, Microsoft ve Güney Koreli yarı iletken devi SK Hynix'in çarşamba günü, Apple ve Amazon'un ise perşembe günü bilanço açıklaması bekleniyor.

Asya'daki düşüşler salı günü piyasaların açılmasıyla birlikte başladı ve en sert satışlar yapay zeka ile yarı iletken hisselerinde görüldü. Japon flaş bellek üreticisi Kioxia'nın hisseleri yüzde 18'den fazla düşerken, Güney Koreli yarı iletken şirketi Samsung Electronics'in hisseleri yaklaşık yüzde 13 geriledi.

Asya piyasaları, yapay zeka rallisinin sürdürülebilirliğine yönelik tekrar eden endişelerin etkisiyle haziran sonundan bu yana aşağı yönlü bir seyir izliyor.

Küresel yapay zeka yarışında rekabet edebilmek için gereken harcamaların ulaştığı devasa boyut, bu hafta ChatGPT'nin çatı şirketi OpenAI'ın Ohio'da kurulacak 500 milyar dolarlık veri merkezi için kira anlaşmasına yaklaşmasıyla bir kez daha gündeme geldi. Projenin, Nvidia'nın sağlayacağı 250 milyar dolarlık finansman desteğiyle hayata geçirilmesi planlanıyor. Geçen hafta Tesla ve Google'ın çatı şirketi Alphabet'in açıkladığı bilançolar da devasa yapay zeka harcamalarını ortaya koyarak piyasalarda dalgalanmaya neden olmuştu.

Pazartesi günü Çinli girişim Moonshot, en yeni yapay zeka modelinin teknik ayrıntılarını kamuoyuyla paylaştı. Bu gelişme, Çin'in yapay zeka yarışında ABD'yi yakaladığı yönündeki yatırımcı endişelerini daha da artırdı.

Piyasalardaki son dalgalanma, yapay zeka patlamasının ekonomileri destekleyen nadir olumlu gelişmelerden biri olduğu Asya için olumsuz bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Güney Kore ve Tayvan gibi pazarlarda artan çip ihracatı ve yükselen yapay zeka şirketi değerlemeleri, enerji ithalatında Orta Doğu'ya bağımlı olan ekonomilerdeki daha geniş çaplı zayıflıkları bugüne kadar gölgeledi.

Yükselen petrol fiyatları da baskı yaratıyor

Yatırımcıların yakından takip ettiği bir diğer risk olan İran'daki savaş da son dönemde petrol piyasalarını olumsuz etkiledi. Basra Körfezi ve Kızıldeniz üzerinden yapılan petrol ihracatındaki kısıtlamalar petrol ve doğal gaz fiyatlarını yükseltti. ABD Başkanı Donald Trump pazartesi günü yaptığı açıklamada, yeni bir diplomatik görüşme turunun aylardır süren savaşta bir ilerleme sağlayabileceği konusunda "iyi bir ihtimal" bulunduğunu söyledi.

Çatışmalara verilen son ara petrol fiyatlarının bir miktar gerilemesini sağladı. Uluslararası gösterge Brent petrolün varil fiyatı salı günü yaklaşık 84 dolara düştü. Buna rağmen Brent petrol, savaşın başlamasından bu yana yüzde 15'ten fazla yükselerek benzin fiyatları başta olmak üzere petrolden üretilen çok sayıda ürünün maliyetini artırmaya devam ediyor.

© 2026 The New York Times Company